Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De Tahrir en Gezi vergelijking

21 mei 2015 - De voormalige president van Egypte Mohamed Morsi is afgelopen weekend veroordeeld tot de doodstraf. Morsi was Egypte’s eerste democratisch gekozen president en werd na één jaar geregeerd te hebben in juli 2013 afgezet tijdens een militaire coup onder leiding van generaal Sisi. Morsi heeft de doodstraf gekregen omdat hij schuldig is bevonden aan het helpen van gevangenen om te ontsnappen uit de gevangenis in 2011 en aan spionage. Vorige maand was Morsi al veroordeeld tot 20 jaar cel voor het mobiliseren van zijn aanhangers om anti-Morsi demonstranten te intimideren, vast te zetten en te martelen in december 2012. 

Amnesty International heeft het proces tegen Morsi veroordeeld, omdat het niet eerlijk verliep en het Sisi regime daarmee de  mensenrechten heeft geschonden. De felste reactie tegen de doodstraf voor Morsi kwam echter van de Turkse president Erdoğan. De banden tussen Cairo en Ankara zijn, sinds het Egyptische leger Morsi afzette, ernstig verslechterd. De regerende AKP was solidair met Morsi’s regering, vanwege ideologische overeenkomsten. Ankara heeft de coup van Sisi sterk veroordeeld en erkent zijn regime niet. De Turkse president Erdoğan, premier Davutoğlu en andere leden van het parlement hebben daarnaast niet alleen het vonnis van Morsi bekritiseerd, maar ook de ontbrekende negatieve reacties op het vonnis van de westerse wereld. Ankara vindt dat de westerse landen door te zwijgen steun geven aan Sisi’s regime. De Duitse parlementsvoorzitter Norbert Lammert heeft zijn geplande bezoek aan Egypte van volgende maand echter afgelast vanwege de mensenrechtenschendingen die er plaatsvinden. Cairo reageerde door te zeggen dat het niet aan hen is om zich met Egypte’s  binnenlandse zaken te bemoeien.

Maar waarom is de doodstraf van Morsi nou zo’n belangrijk onderwerp in Turkije? Erdoğan vergelijkt de protesten tegen Morsi die leidden tot de militaire coup met de Gezi-parkprotesten tegen de Turkse regering. Tijdens de Gezi-parkprotesten protesteerden liberale en seculiere groepen in heel Turkije tegen de regering. De protesten in zowel Egypte als in Turkije kregen positieve aandacht van de westerse media. De AKP bekritiseerde die media, omdat zowel in Turkije als in Egypte de regerende partijen immers democratisch gekozen waren. De AKP-stemmer denkt door deze retoriek dat zijn politieke ideologie wordt aangevallen en als ze niet sterk staan, net zoals Morsi’s Broederschap zullen eindigen. De doodstraf van Morsi wordt dus als politiek instrument gebruikt. Oppositiepartijen pogen tegen de retoriek in te gaan, maar moeten daarbij oppassen om geen sympathie te tonen voor Sisi’s regime ten einde geen stemmen te verliezen. Of de Turkse kiezer de vergelijking tussen Turkije en Egypte ook zo ziet en daarop zijn stem zal bepalen, zullen we op 7 juni zien. 

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije