Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Overwinning?

9 april 2015 - De Nederlandse journaliste Fréderike Geerdink die schrijft voor onder andere Het Parool en De Groene Amsterdammer stond op woensdag 8 april in Turkije terecht. Op 6 januari viel een antiterreureenheid van de Turkse Nationale Politie haar huis binnen in de zuidoostelijke provincie Diyarbakır en werd Geerdink gearresteerd, omdat ze was aangeklaagd voor het maken van propaganda voor een terreurorganisatie. Daarvoor kan ze tot vijf jaar celstraf krijgen. Geerdink woont sinds 2006 in Turkije en sinds 2012 in Diyarbakır, waar ze schrijft over Koerden.

Een maand voor Geerdink’s arrestatie schreef ze in een artikel: ‘een permanente wapenstilstand? Nu? Ik zou teleurgesteld zijn’. Ze uitte daarin haar frustratie over het verzoeningsproces van de overheid om een einde te maken aan geweld tussen de overheid en de PKK een de Koerdische arbeiderspartij die in Turkije op de zwarte lijst staat als terreurorganisatie. Werken van Geerdink zijn gepubliceerd in het Nederlands en Engels en onder andere op de antioverheid Turkse nieuwswebsite Diken geplaatst. Daarnaast heeft Geerdink onlangs een boek uitgegeven waarin ze schrijft over het bloedbad bij Uludere/Roboski, waarbij 35 burgers omkwamen toen een Turks vliegtuig een groep Koerdische burgers bombardeerde bij de grens met Irak in 2011. Autoriteiten geven aan dat Geerdink is aangeklaagd nadat er klachten binnen kwamen over haar vermeende steun voor de PKK. Geerdink zelf zegt dat ze niet opgeroepen heeft tot geweld en niets illegaals heeft gedaan. De Turkse aanklager lijkt het daarmee eens te zijn, want hij heeft de rechter gevraagd Geerdink niet verder te vervolgen.

Dit kwam als een verrassing voor veel mensen die in de rechtszaal aanwezig waren, waaronder vertegenwoordigers van Amnesty International, de Nederlandse en internationale journalisten verenigingen, de Nederlandse Ambassade in Ankara en lokale activisten. Eén aanklager deed onderzoek naar de zaak van Geerdink en had besloten om haar te vervolgen, maar een tweede aanklager, die de zaak presenteert in de rechtszaal, had een andere mening dan de eerste en maakte de complete verandering van aanpak mogelijk. De journaliste was aangeklaagd omdat haar stukken bestraft zouden moeten worden op basis van de Antiterrorisme Wet uit 2013, maar die is volgens de tweede aanklager niet expliciet genoeg om Geerdink te kunnen veroordelen. De hoofdrechter van Geerdink’s zaak was niet aanwezig en daarom werd de zitting geschorst tot maandag 13 april. Verwacht wordt dat Geerdink’s zaak dan afgesloten zal worden,  zonder dat de journaliste veroordeeld wordt.

Frederike Geerdink schrijft na de zitting dat ze de uitkomst van de zaak niet als een overwinning ziet. Haar zaak liep toevallig een goed af, maar collega’s die net zo onschuldig zijn als zij, zijn wel bestraft. De Antiterrorisme Wet kan namelijk ook makkelijk door de vage bewoording het recht van vrijheid van meningsuiting schenden. De zaak toont de totale willekeur aan, die typisch is voor het Turkse justitiële apparaat. De aanklacht tegen Geerdink is fel veroordeeld door internationale organisaties die zich zorgen maken over de stand van zaken rond de vrijheid van pers en meningsuiting in Turkije. Ze geven aan dat de aanklacht in strijd is met het internationaal recht en de internationale verdragen, die zijn geratificeerd door Turkije.

Update 17 april:
Fréderike Geerdink is op 13 april zoals verwacht vrijgesproken. Op 14 april heeft een Turkse aanklager de journaliste laten weten dat hij in hoger beroep gaat tegen de vrijspraak. De aanklager kan pas in hoger beroep gaan wanneer deze zaak is afgerond. Zelf twitterde Geerdink: “Ik vertelde vrienden na mijn vrijspraak: ik heb het gevoel dat de staat me niet zo makkelijk zal laten gaan. Et voila.” 

Klik voor meer informatie op de volgende links:
Amnesty International - door Marjanne de Haan 
Beacon reader - door Fréderike Geerdink
Daily Sabah

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije