Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Newroz en het vredesproces

20 maart 2015 - Newroz is de viering van het begin van de lente, dat elk jaar wordt gevierd op 21 maart in Centraal Azië en in Turkije ook door Koerden. Het wordt groots gevierd en gaat vaak samen met toespraken van Koerdische leiders. In 2013 riep de leider van de PKK Abdullah Öcalan tijdens Newroz op om te beginnen met onderhandelingen met de Turkse overheid met als uiteindelijk doel de wapens neer te leggen. Sindsdien hebben de Koerdische rebellen zich teruggetrokken en heeft de Turkse regering gehoor gegeven aan bepaalde politieke eisen van Koerden, met verschillende hervormingen als gevolg. Dit heeft geleid tot een wapenstilstand in 2014. Verwachtingen van Koerden zoals onderwijs in moedertaal op staatsscholen en het vrijlaten van politieke gevangenen zijn echter nog niet waargemaakt. Er moet nog veel besproken worden en door beide partijen verschillende concessies worden gedaan. Daarom is 21 maart ook dit jaar een belangrijke datum.

Op Newroz wordt er een belangrijke boodschap van Öcalan verwacht. De Koerdische leider zit een levenslange gevangenisstraf uit en kan daarom niet voor het publiek verschijnen. Pervin Buldan is een van de architecten van het vredesproces tussen de PKK en Turkije en bezoekt als parlementariër voor de HDP Öcalan regelmatig. Zij heeft afgelopen week de overheid gevraagd om een visueel bericht van Öcalan uit te brengen tijdens Nevruz. Buldan geeft aan dat dit belangrijker is dan een brief, zoals voorheen gedaan werd, omdat Koerdische strijders in de Kandil bergen de wapens pas willen neerleggen als ze daar direct van Öcalan zelf opdracht toe krijgen. Covoorzitter van de HDP Selahattin Dermitaş gaf aan dat er geen legaal obstakel is tegen een video van Öcalan. Het zou een goede bijdrage zijn aan het vredesproces.

Op 15 maart verklaarde de HDP dat er een brief van Öcalan tijdens de Newroz viering in Diyarbakır voorgelezen wordt. Het idee van een videobericht kon vanwege onbekende redenen niet worden uitgevoerd. De brief zou anders zijn dan voorgaande jaren, omdat het niet alleen gaat over een oplossing voor de Turkse-Koerdische problemen, maar een breder perspectief biedt om een democratische republiek op te bouwen in Turkije.

Dezelfde dag gaf Erdoğan een toespraak waarin hij zei dat Turkije geen Koerdenprobleem heeft, omdat Koerden gelijke rechten hebben. Ze hebben misschien problemen, maar die zijn niet anders dan die van andere Turken. Een verkiezingsstunt, noemt Dermitaş de toespraak. “Als er geen probleem is, waarom is er dan een vredesproces?” was de reactie van de covoorzitter van de HDP. Dermitaş vertelde dat hij zich zorgen maakt over het taalgebruik van de AKP dat in de aanloop naar de parlementsverkiezingen steeds meer nationalistisch wordt. Het vertrouwen in de AKP is daarom gering, maar desondanks zegt de HDP zich te blijven inzetten voor het vredesproces.

Op 17 maart hield Dermitaş zelf een toespraak die gezien kan worden als een verkiezingsstunt. Daarin vertelde hij dat zolang de HDP er is, ze Erdoğan geen president zullen maken. Daarmee bedoelt hij dat de HDP nooit het presidentiële systeem dat Erdoğan wil invoeren zal steunen. Hiermee gaat Demirtas in op geruchten dat de HDP onderhandelt met de AKP om in ruil voor vrede te stemmen vóór invoering van het systeem. Direct na de toespraak werd #SeniBaşkanYaptırmayacağız (we maken jou niet de president) een wereldwijd trending topic op Twitter. 

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije