Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Turks-Israëlische betrekkingen, een update

2 februari 2015 - Turkije is een van de weinige landen in de regio die Israël al vroeg erkende als staat en gedurende een lange tijd goede relaties had met Israël. Onlangs, in januari 2015, heeft de Turkse minister president Davutoglu de Israëlische minister president Netanyahu vergeleken met de Parijse terroristen van Charlie Hebdo. Wat is er gebeurd?

Turkije heeft Israël officieel erkend als staat in maart 1949. Het was daarmee een van de eerste grote landen in de regio die deze stap zette. De landen werkten samen op militair en diplomatiek gebied. Zo kon bijvoorbeeld de Israëlische luchtmacht trainen in het Turkse luchtruim. In 2005 bracht toenmalig minister-president Recep Tayyip Erdoğan een bezoek aan Israël, waarbij hij sprak met de Israëlische minister-president Ariel Sharon en het Holocaust museum in Jeruzalem bezocht. De Israëlische Minister van Buitenlandse Zaken beschreef de relaties met Turkije in 2006 nog als perfect.


In Turkije is de laatste jaren de sympathie voor de Palestijnse zaak de laatste jaren sterk toegenomen. Er werd kritiek geuit op het Israëlische beleid in de Gazastrook en er was breede steun voor het recht van de Palestijnen op zelfbeschikking. Met name in 2009 werd dit duidelijk, toen minister-president Erdoğan het conflict in de Gazastrook in steeds sterkere bewoording veroordeelde en dat ook liet weten aan de toenmalige Israëlische president Shimon Peres. De relatie tussen Ankara en Jeruzalem bevindt zich sindsdien in een neerwaartse spiraal.

 
Het Israëlische leger onderschepte in 2010 de Mavi Marmara, een schip dat vanuit Turkije onderweg was om de blokkade van de Gazastrook te breken en hulpgoederen af te leveren. De actie leidde tot de dood van acht Turken, waardoor de relatie verder verslechterden. Dat leidde er in 2011 toe dat Turkije haar ambassadeur terugtrok en de Israëlische ambassadeur uitgewezen werd.

 

Turkije vindt dat de rechten van de Palestijnen worden geschonden door Israel, door onder andere de bouw van nederzettingen. Turkije erkent de rechten van de Palestijnen om te kunnen leven in de regio en in hun eigen land. De Turkse minister van buitenlandse zaken Mevlet Cavusşoĝlu heeft op 18 december 2014 dan ook de oprichting van een zelfstandige  Palestijnse staat bepleit. Turkije ziet zichzelf als een bemiddelaar in de regio, ook tussen Israël en de Palestijnen.

 

Voor Israël is dat geen geloofwaardig aanbod. Turkije uit namelijk openlijke steun aan Hamas, een organisatie die Israël niet anders ziet dan als een terreurbeweging met als doel de vernietiging van Israël. Daarnaast steunde de Turkse regering de Egyptische president Mohamed Morsi van de Moslimbroederschap en wijst het regime van de huidige president van Egypte, Abdel Fattah al-Sisi, af. Al-Sisi neemt immers maatregelen tegen Hamas, wat een tak is van het Palestijnse Moslimbroederschap. Israël heeft juist een tegenovergesteld standpunt en heeft belang bij de  huidige situatie in Egypte.

 

Toch heeft Israël baat bij betere relaties met Turkije, omdat het een belangrijke speler is in de regio. Volgens de vicevoorzitter van de Commissie van Buitenlandse Zaken van de AKP zouden de aankomende verkiezingen van Israël in maart verandering kunnen brengen en nieuwe mogelijkheden kunnen bieden. Veel slechter kan de relatie tussen de voormalige strategisch bondgenoten niet worden.

Analyses Turkije Instituut

Het Turkije Instituut publiceert regelmatig analyses over de actualiteit in Turkije